MenuKażdego roku w ostatni marcowy i październikowy weekend (z soboty na niedzielę), każdy Polak przestawia swoje zegarki. W marcu przesuwane są godzinę do przodu, a co za tym idzie o tyle też w tym momencie krótsza staje się nasza noc, natomiast w październiku ustawiane są godzinę wstecz. Czasem podstawowym w Polsce jest czas zimowy, letni (trwający od marca do października) stanowi jedynie czas przejściowy.
Skąd się wziął pomysł na zmianę czasu?
Pomysłodawcą zmiany czasu był Benjamin Franklin, który swój pomysł opisał w jednym z licznych tworzonych przez siebie dokumentów naukowych. Rozprawa była napisana w sposób bardzo humorystyczny, a argumenty przemawiające za zamianą czasu zbyt liche, dlatego też publikacja nie wzbudziła oczekiwanego zainteresowania. Jedną z niewielu osób, które pozytywnie podeszły do pomysłu Franklina był William Willett, który swoje przemyślenia na ten temat zawarł z broszurze opublikowanej w 1907 roku. Choć pomysł zdobył poprawcie rządu, to jednak z rożnych powodów zmiana czasu na letni (i z powrotem na zimowy) nie doszła do skutku. Do zmiany czasu doszło dopiero 9 lat po publikacji Willetta w Niemczech, gdzie po raz pierwszy zmiana czasu nastąpiła 30 kwietnia 1916 roku - zegarki zostały przesunięte godzinę w przód. Natomiast zmiana czasu na zimowy miała miejsce w październiku. Chwilę po tym, jak na przesunięcie zegarów zdecydowali się Niemcy, te samą praktykę przejęli od nich Anglicy, a w 1918 roku także i Stany Zjednoczone.
Obecnie zmiana czasu z zimowego na letni i z letniego na zimowy praktykowana jest przez siedemdziesiąt dziewięć państw na świecie. W Europie praktyka jest stosowana przez niemal wszystkie kraje - jedyny wyjątek stanowi Islandia.
W Polsce zmiana czasu jest praktykowana od okupacji hitlerowskiej. Następnie nastąpiła przerwa i wznowienie tej praktyki w latach 1946-1949 oraz 1957-1964. Po raz kolejny zamianę czasu z letniego na zimowy i odwrotnie wprowadzono w 1977 roku i taki stan rzeczy pozostaje niezmienny do dnia dzisiejszego.
Kiedy zmieniamy czas?
Według obowiązujących obecnie zasad, zmiana czasu z zimowego na letni ma miejsce w ostatnią niedzielę marca - zegarki o godzinie 2.00 powinny być przestawione godzinę do przodu, czyli na 3.00. Zupełnie odwrotnie wygląda zmiana czasu z letniego na zimowy, która ma miejsce zawsze w ostatnią niedzielę października. W tym przypadku należy cofnąć wskazówki zegara z godziny 3.00 na 2.00.
Czemu ma służyć zamiana czasu?
Wprowadzenie zmiany czasu nie jest bezcelowe. Według wielu specjalistów, zamiana czasu z zimowego na letni w perspektywie globalnej niesie ze sobą wiele korzyści, nawet pomimo faktu, że w jej następstwie sen społeczeństwa zostaje skrócony o godzinę. Mając jednak na względzie gospodarkę, cofnięcie zegara o godzinę do przodu daje szansę na znacznie dłuższe wykorzystanie naturalnego dobra, jakim jest światło słoneczne. Ponadto dzięki temu oszczędność energii elektrycznej wynosi nawet 5%, co wbrew opinii osób sceptycznie nastawionych do kwestii zmian czasu, nie jest takim złym wynikiem.
Większa ilość światła słonecznego i dłuższy dzień mają pozytywny wpływ na samopoczucie w wielu przypadkach, co nie stanowi kwestii dyskusyjnej. Nie oznacza to jednak, że taka manipulacja czasem nie odbija się w żaden sposób negatywnie na społeczeństwie. W wielu przypadkach zmiana czasu poprzez krótszy sen/dłuższy sen nie wpływa zbyt dobrze na zachowanie równowagi zegara biologicznego, przez zaburzenie rytmu snu i czuwania. Bardzo często przez klika dni po zmianie występuje rozdrażnienie, problemy z koncentracją czy obniżenie wydajności w codziennych obowiązkach, zarówno w pracy, jak i w szkole czy w domu. Niewykluczone są także bóle głowy i ciągłe uczucie zmęczenia i senności. Bardzo często można usłyszeć też, że w okolicach dat zmian czasu następuje zwiększona ilość zawałów serca, choć fakt ten w żaden sposób nie został naukowo potwierdzony. Negatywnych następstw zmian czasowych może być jeszcze więcej, wszystko bowiem zależne jest od indywidualnej reakcji organizmu.
Zmiana czasu - kiedy koniec? Czy nastąpi likwidacja zmiany czasu w Polsce?
Parlament Europejski 26 marca 2019 roku podjął decyzję o rezygnacji z obowiązującej dotychczas zmiany czasu z letniego na zimowy i zimowego na letni. Zmiana zgodnie z planem miała wejść w życie w marciu 2021 roku. Zaprzestanie przestawiania zegarków dwa razy w ciągu roku nie jest jednak obligatoryjne, bowiem zgodnie z treścią rozporządzenia każde europejskie państwo może samodzielnie zdecydować, czy taka zmiana jest im potrzebna czy też nie. Niestety taka dowolność spowodowała bardzo duży chaos, bowiem państwa członkowskie nie są w stanie jednoznacznie opowiedzieć się za pozostawieniem czasu zimowego bądź letniego, który obowiązywałby we wszystkich krajach. Sytuacja, w której część narodowości pozostaje przy jednym, a część przy drugim czasie może przyczynić się do ogromnego czasowego chaosu. W związku z tym jeszcze nie do końca pewne jest, czy w październiku nastąpi zmiana czasu z letniego na zimowy.
Kilka ciekawostek o zmianie czasu
Zmiana czasu choć jest tematem budzącym często wiele kontrowersji (chodzi przede wszystkim o zasadność jego stosowania), to jednak też dość ciekawym. Oto kilka ciekawostek, mniej lub bardziej znanych dotyczących zmiany czasu:
- dzięki błędnej zmianie czasu w 1999 roku został udaremniony zamach w Izraelu;
- zmiana czasu jest bardzo kłopotliwa w krajach, które ze względu na swoje położenie znajdują się w kliku strefach czasowych;
- W latach 50. i 60. ubiegłego wieku to władze decydowały o zmianie czasu, w efekcie czego pewnego razu w niektórych stanach obowiązywały aż 23 daty zmiany czasu;
- Antarktyda stosuje zupełnie inne zasady zmiany czasu, dostosowane do czasu trwania zimy polarnej;
- Japonia jest jedynym wysokouprzemysłowionym państwem, które nie stosuje zmiany czasu;
- osobom pracującym na nocną zmianę w dniu zamiany czasu letniego na zimowy, ze względu na pracę godzinę dłużej należy się (zgodnie z kodeksem pracy) dodatkowa zapłata.
